Allianz Araştırması: Sürücü Dikkat Dağınıklığı Trafik Kazalarının Üçte Birinde Etkili Olabiliyor

Allianz, 21 Ekim 2026 tarihli Motor Day araştırmasında sürücü dikkat dağınıklığının trafik kazalarının yaklaşık üçte birinde doğrudan veya dolaylı etken olabileceğini bildirdi. Allianz Teknoloji Merkezinin (AZT) incelemesi, 34 binden fazla kaza kaydı, gerçek araçlarda göz izleme testleri, bilgisayar modelleri ve dokuz ülkede yapılan sürücü araştırmasından yararlandı. Bulgularda, otomobil içi dokunmatik ekranların tasarımı ile sürücünün yoldan gözünü ayırma süresi arasındaki ilişki öne çıktı.

Allianz Motor Day 2026 araştırmasında hangi sonuçlara ulaşıldı?

Allianz’ın 14. Motor Day etkinliği kapsamında açıklanan Swipe. Tap. Crash. Driver distraction in the digital car çalışması, sürüş sırasında telefon, araç içi ekran veya diğer faaliyetlere yönelen dikkatin kazalardaki rolünü değerlendirdi. Kuruluş, çeşitli araştırma yöntemlerinden elde edilen bulguların birlikte incelenmesi sonucunda dikkat dağınıklığının üç kazadan birinde tetikleyici veya katkıda bulunan etken olabileceğini belirtti.

Bu oran, bir ülkede kayda geçirilen bütün trafik kazalarının yüzde 33’ünün resmen yalnızca telefon kullanımından kaynaklandığı anlamına gelmiyor. Allianz, dikkat dağınıklığının kaza kayıtlarında her zaman doğrudan saptanamadığını ve sonucun farklı veri kaynaklarının birlikte değerlendirilmesine dayandığını açıkladı.

34 binden fazla kaza kaydı ve gerçek sürüş testleri kullanıldı

AZT araştırmasında Almanya’daki ayrıntılı kaza verileri, 34 binden fazla olayı kapsayan veri tabanları, gerçek otomobillerde göz hareketi ölçümleri, sürüş simülatörü çalışmaları ve 80’den fazla bilimsel yayın değerlendirildi. Teknik Münih Üniversitesinin desteğiyle simülatör çalışmaları ve bilişsel sürücü modeli testleri de gerçekleştirildi.

Çalışmanın amacı, ekran kullanımı ve diğer dikkat dağıtıcı faaliyetlerin farklı sürüş durumlarında sürücünün tepkisine nasıl yansıdığını ölçmekti.

Araç içi dokunmatik ekranlar sürücünün dikkatini ne kadar etkiliyor?

Allianz’ın gerçek araçlarla yaptığı testlerde aynı işlevi kullanmak için sürücünün bakışını yoldan ayırdığı toplam süre, kokpit tasarımına göre yüzde 25’e varan farklılık gösterdi. Bazı eşdeğer görevlerde bu fark yaklaşık üç saniyeye ulaştı.

Klima, radyo ve benzeri sık kullanılan işlevlerin birden fazla ekran adımı gerektirmesi, sürücünün dikkatini yoldan uzaklaştırabiliyor. Araştırma, bütün dokunmatik ekranların tek başına aynı düzeyde risk yarattığını değil, işlevlerin ekranda nasıl konumlandırıldığı ve kullanıldığına göre riskin farklılaştığını vurguluyor.

Simülasyonlarda çarpışma oranı nasıl değişti?

Allianz ve CogniBIT tarafından oluşturulan bilişsel sürücü simülasyonlarında, otoyolda acil frenleme senaryosunda dikkatini yola veren sürücülerde çarpışmayla sonuçlanan deneme oranı yüzde 18,2 olurken dikkati dağılan sürücülerde yüzde 54,3’e çıktı.

Bir çocuğun aniden yola çıktığı başka bir model senaryoda çarpışma oranları sırasıyla yüzde 3,9 ve yüzde 11,2 olarak hesaplandı. Dikkati dağılan sürücülere ilişkin bu senaryodaki vakaların yüzde 39’unda ise model sürücünün hiç tepki vermediğini gösterdi.

Bu yüzdeler gerçek hayatta ölçülmüş yıllık trafik kazası oranları değil, belirli koşullarla yürütülen bilgisayar simülasyonlarının sonuçlarıdır. Araştırmacılar, incelenen dört simülasyonun tamamında dikkati dağılan sürücülerin performansının, 0,8 promil kan alkol düzeyiyle modellenen sürücülerden daha kötü olduğunu bildirdi.

Dokuz ülkede sürücüler fiziksel düğmeleri tercih ediyor

Avustralya, Avusturya, Brezilya, Fransa, Almanya, İtalya, İspanya, İsviçre ve İngiltere’deki sürücülerin katıldığı araştırmada yüzde 79’luk kesim araç içi teknolojilerin son yıllarda dikkat dağınıklığını artırdığını düşündüğünü ifade etti.

Katılımcıların yüzde 65’i güvenlik açısından önemli araç işlevleri için dokunmatik menüler yerine fiziksel düğmeleri tercih etti. Yüzde 86’sı ise sürüş sırasında dikkat dağınıklığını azaltma sorumluluğunun öncelikle sürücüde olduğunu belirtti.

Allianz’ın otomobil üreticileri ve düzenleyicilere çağrısı

Allianz, sinyal, far, silecek, buğu giderme ve dörtlü uyarı gibi güvenlikle bağlantılı işlevlere hızla erişilebilmesi gerektiğini bildirdi. Kuruluş, üreticilerin kokpit arayüzlerini gerçek sürüş koşullarına göre tasarlamasını ve düzenleyici kurumların dikkat dağınıklığını kaza kayıtlarında daha sistemli biçimde değerlendirmesini istedi.

Çalışma yeni bir sigorta poliçesi, ceza tarifesi veya otomatik prim değişikliği duyurmuyor; trafik güvenliği ve risk azaltma araştırmasının sonuçlarını sunuyor.

Trafik kazaları sonrasında sürücülerin sigorta bilgi paylaşımına ilişkin ayrı bir araştırma, İngiltere’deki sürücü davranışları hakkında yayımlanan haberde ele alınmıştı.