Bir sigorta poliçesinde sigorta ettiren, sigortalı ve lehtar ifadeleri yan yana görülebilir. Bu üç kavram bazen aynı kişiyi ifade etse de hukuken ve uygulamada farklı rolleri vardır. Özellikle hayat sigortası, kredi bağlantılı sigortalar ve üçüncü kişi lehine düzenlenen poliçelerde bu ayrım önem kazanır.
En kısa tanımıyla; sigorta ettiren sözleşmeyi yapan ve primi ödeme borcu bulunan taraf, sigortalı rizikosu güvence altına alınan kişi, lehtar ise belirli sigortalarda sigorta bedelini talep etme hakkı tanınan kişi olarak düşünülebilir.
Sigorta ettiren nedir?
Sigorta ettiren, sigorta şirketiyle sözleşmeyi kuran taraftır. Poliçenin düzenlenmesi için başvuruyu yapan, beyan yükümlülüklerini yerine getiren ve kural olarak sigorta primini ödeme borcunu üstlenen kişi sigorta ettirendir.
Sigorta ettiren gerçek kişi olabileceği gibi şirket veya başka bir tüzel kişi de olabilir. Örneğin bir şirket çalışanları adına grup sigortası yaptırdığında şirket sigorta ettiren, çalışanlar ise sigortalı olabilir.
Sigortalı nedir?
Sigortalı, poliçeyle güvence altına alınan menfaatin veya kişinin sahibidir. Hayat sigortasında yaşamı sigortalanan kişi, sağlık sigortasında sağlık giderleri teminat altına alınan kişi, trafik sigortasında ise ilgili genel şartlarda tanımlanan işleten sigortalı konumundadır.
Sigortalı ile sigorta ettiren çoğu bireysel poliçede aynı kişi olabilir. Ancak bu zorunlu değildir.
Lehtar nedir?
Lehtar, özellikle can sigortalarında sigorta bedelini talep etme hakkı tanınan kişidir. SEDDK tarafından yayımlanan Hayat Sigortası Genel Şartlarına göre sigorta ettiren, sözleşme yapılırken veya daha sonra bir ya da birden fazla gerçek veya tüzel kişiyi lehtar olarak atayabilir.
Birden fazla lehtar belirlenmişse payları poliçede ayrıca gösterilebilir. Pay belirtilmemişse uygulanacak esaslar ilgili genel şart ve kanun hükümlerine göre değerlendirilir.
Sigorta ettiren ile sigortalı aynı kişi olmak zorunda mı?
Hayır. Örneğin bir ebeveyn çocuğu için hayat veya ferdi kaza sigortası yaptırabilir. Bu durumda poliçenin yapısına göre ebeveyn sigorta ettiren, çocuk sigortalı olabilir.
Benzer biçimde işverenin çalışanı için düzenlettiği bazı grup sigortalarında sigorta ettiren işveren, sigortalı çalışan olabilir.
Sigortalı ile lehtar aynı kişi olabilir mi?
Evet, ürünün niteliğine göre olabilir. Ancak özellikle ölüm teminatlı hayat sigortalarında lehtar çoğunlukla sigortalıdan farklıdır. Çünkü sigorta bedeli, rizikonun gerçekleşmesi halinde lehtara ödenmek üzere belirlenebilir.
Kim sigorta primini öder?
Sigorta sözleşmesinde prim ödeme borcu kural olarak sigorta ettirene aittir. Bununla birlikte ödeme işlemi fiilen başka bir kişi tarafından yapılabilir. Bu durum tek başına sigortalı veya lehtar sıfatını değiştirmez.
Hasar veya sigorta bedelini kim alır?
Bu sorunun cevabı sigorta türüne göre değişir. Mal sigortalarında tazminat, sigorta menfaatine ve poliçe yapısına göre hak sahibine ödenir. Hayat sigortalarında ise lehtar atanmışsa, ilgili şartlar çerçevesinde sigorta bedelini talep hakkı lehtara ait olabilir.
Hayat sigortasında lehtar belirtilmezse ne olur?
Türk Ticaret Kanunu ve hayat sigortası genel şartları, lehtar belirtilmemiş durumlar için yorum kuralları içerir. Ölüm rizikosuna karşı yapılan sigortalarda poliçede lehtar bulunmaması halinde ödeme hakkı, sözleşmenin ve mevzuatın öngördüğü kişilere geçebilir. Bu nedenle hayat sigortasında lehtar bilgisinin açık ve güncel tutulması önemlidir.
Kredi hayat sigortasında banka lehtar olabilir mi?
Kredi bağlantılı hayat sigortalarında kredi kuruluşu belirli koşullarla lehtar veya dain-i mürtehin olarak poliçede yer alabilir. SEDDK’nın kredi bağlantılı hayat ve ferdi kaza poliçe şablonlarında da sigortalı/sigorta ettiren ile lehtar veya dain-i mürtehin bilgilerinin ayrı alanlarda gösterildiği görülür.
Kredi sigortaları hakkında daha fazla bilgi için Konut Kredisi Alırken Hayat Sigortası Zorunlu mu? rehberini inceleyebilirsiniz.
Poliçede isimler yanlış yazılmışsa ne yapılmalı?
Sigorta ettiren, sigortalı veya lehtar bilgilerinde hata varsa sigorta şirketi veya acente ile iletişime geçilerek poliçe zeyilname ile düzeltilmelidir. Kimlik numarası, ad-soyad, doğum tarihi ve lehtar bilgileri özellikle can sigortalarında ödeme sürecini etkileyebileceğinden kontrol edilmelidir.
Sigorta ettiren, sigortalı ve lehtar farkı tabloyla
| Kavram | Temel rol | Primi kim öder? | Ödemeyi kim alabilir? |
|---|---|---|---|
| Sigorta ettiren | Sözleşmeyi kuran taraf | Kural olarak sigorta ettiren | Ürüne göre değişir |
| Sigortalı | Rizikosu veya menfaati güvence altındaki kişi | Her zaman olmak zorunda değil | Ürüne göre değişir |
| Lehtar | Sigorta bedelini talep hakkı tanınan kişi | Genellikle prim borcu yoktur | Özellikle hayat sigortasında sigorta bedeli |
Sık sorulan sorular
Sigorta ettiren vefat ederse poliçe biter mi?
Her sigorta türünde otomatik olarak aynı sonuç doğmaz. Poliçenin türü, sigortalının kim olduğu ve sözleşme şartları incelenmelidir.
Lehtar sonradan değiştirilebilir mi?
Hayat sigortalarında lehtar değişikliğinin mümkün olup olmadığı ve yöntemi genel şartlar ile poliçedeki özel hükümlere göre değerlendirilir. SEDDK Hayat Sigortası Genel Şartları lehtar atanması ve değişikliğine ilişkin hükümler içerir.
Sigorta ettiren ile lehtar aynı kişi olabilir mi?
Evet. Sigorta ettiren ve sigortalının farklı olduğu bazı sözleşmelerde sigorta ettiren kendisini lehtar olarak belirleyebilir.
Resmî kaynaklar
Bilgilendirme amaçlıdır; poliçenin özel şartları ve ürün yapısı esas alınmalıdır. Görsel: Mediamodifier / Unsplash
