Neden ‘kısaltma’ kelimesi bu kadar uzun?

‘Kısaltma’ kelimesinin uzunluğu, birçok kişinin dikkatini çekmiş ve esprili bir dil tartışmasına konu olmuştur. İlginçtir ki, kelimenin anlamı ‘bir şeyi daha kısa hale getirmek’ olsa da kendisi oldukça uzun bir yapıya sahiptir. Bu durum bir dilsel ironi olarak görülür.

‘Kısaltma’ kelimesi, ‘kısa’ kökünden türemiştir ve ‘-lt’ fiil yapım eki ile ‘-ma’ isim fiil ekinin birleşiminden oluşur. Yani kelimenin yapısı tamamen Türkçedir ve anlamı ‘kısaltma eyleminin kendisi’ demektir.

Dilbilimsel olarak bir kelimenin uzun veya kısa olması, onun anlamına doğrudan etki etmez. Türkçede yeni kelimeler türetirken eklerin eklenmesiyle uzunluk doğal olarak artabilir. Bu nedenle ‘kısaltma’ kelimesi biçimsel olarak uzun ama anlamsal olarak oldukça net bir ifadedir.

• ‘Uzunluk’ kelimesi ‘uzun’ kökünden gelir ama kendisi de uzun bir kelimedir.
• ‘Kısalık’ kelimesi ise kısa olmasına rağmen ‘kısaltma’ kadar sık kullanılmaz.
• ‘Abbreviation’ (İngilizce’de ‘kısaltma’) kelimesi de ironik biçimde oldukça uzundur.

Sonuç olarak, ‘kısaltma’ kelimesinin uzunluğu, Türkçenin yapı kuralları ve ek sisteminden kaynaklanan doğal bir durumdur. Bu ironik yapı da dile mizahi bir yön kazandırır. Dilin bu tür nüansları, onun yaşayan ve eğlenceli bir sistem olduğunu bize hatırlatır.