Depremden Sonra Doğalgaz Kokusu Gelirse Ne Yapılmalı? 187, Vana ve Elektrik Güvenliği

Depremden sonra evde veya apartmanda doğal gaz kokusu duyuyorsanız elektrik düğmesine, prize, zile ve gazlı cihazların açma-kapama kumandalarına dokunmayın; kibrit, çakmak veya sigara kullanmayın. Gaz vanasını ancak güvenle ulaşabiliyorsanız kapatın, kapı ve pencereleri tehlikeye girmeden açabiliyorsanız ortamı havalandırın ve derhal binadan çıkın. 187 Doğal Gaz Acil Hattı’nı gaz kokusunun bulunmadığı güvenli bir noktadan arayın.

AFAD, depremden sonra meydana gelebilen yangın ve patlamalara karşı gaz vanalarının kapatılmasını, gaz kokusu varsa ortamın havalandırılıp binanın terk edilmesini öneriyor. Doğal gaz dağıtım şirketlerinin güvenlik açıklamalarında ise gaz kokusu varken elektrikli anahtarların açılmaması ve kapatılmaması özellikle vurgulanıyor. AFAD’ın resmî deprem rehberi ve Aksa Doğalgaz’ın acil müdahale açıklaması bu kuralların temel kaynaklarıdır.

Gaz kokusu varsa ilk 60 saniyede ne yapmalısınız?

1. Kıvılcım oluşturabilecek hiçbir işlem yapmayın: Işık, aspiratör, elektrik şalteri, priz, kombi, kapı zili veya benzeri elektrikli cihazlarla oynamayın. Açık cihazı kapatmak da kıvılcım oluşturabileceğinden düğmelere basmayın.
2. Gazı güvenle kesebiliyorsanız kesin: Sayaç ya da kolay erişilebilen ana gaz vanasını, ancak oraya gitmek sizi tehlikeye atmayacaksa kapatın. Kaçağın yerini aramayın, tesisatı sökmeyin veya onarmaya çalışmayın.
3. Güvenliyse havalandırın: Kapı ve pencereleri açın; ancak yoğun gaz kokusu, hasarlı duvar, düşen parça veya tehlikeli bir konum varsa içeride kalıp havalandırmaya uğraşmayın.
4. Asansör kullanmadan tahliye edin: Bina güvenliyse merdiven ve belirlenmiş çıkış güzergâhını kullanın. Hasarlı bölgelere ve gaz sızıntısı şüpheli alanlara yaklaşmayın.
5. Güvenli dış ortamdan 187’yi arayın: Gaz kokusunun olduğu yerde cep telefonu kullanmayın. Binadan uzak, kokusuz noktada 187 Doğal Gaz Acil Hattı’na durumu bildirin. Yaralı, yangın veya başka acil tehlike varsa 112 Acil Çağrı Merkeziyle iletişime geçin.

Öncelik yaşam güvenliğidir. Gaz vanasına ulaşmak için içeri geri dönmeyin; profesyonel acil müdahale ekibinin talimatlarını izleyin.

Depremden sonra elektrik şalteri kapatılır mı?

Bu sorunun cevabı gaz kokusu olup olmadığına ve ortamın güvenliğine göre değişir. AFAD’ın bazı deprem sonrası genel hazırlık önerilerinde elektrik, su ve gaz tesisatının güvenli biçimde kapatılması yer alır. Ancak gaz kokusu alındığında elektrik düğmesine veya ana şaltere dokunulmamalıdır. Aksa Doğalgaz’ın acil durum bilgilendirmesi, açık anahtarların bile kapatılmaması gerektiğini belirtir. Sızıntı şüphesinde hiçbir elektrik kumandasını kullanmayın ve güvenli alana çıkın.

AFAD’ın deprem sonrası ilk 6 saat açıklaması, elektrik şalterinin yalnızca gaz kokusu alınmaması koşuluna dikkat çekmektedir.

Evde, apartman koridorunda veya sokakta koku varsa fark ne?

187 Doğal Gaz Acil Hattı hangi durumlarda aranır?

187, doğal gaz kaçağı ve sızıntısı gibi acil durumlar için başvuru hattıdır. Deprem sonrasında gaz kokusu, boru hattında görünür hasar veya tesisatta ciddi bir kaçak şüphesi varsa güvenli bölgeden arayın. Adres, olayın fark edildiği konum, kokunun hangi bölgede bulunduğu, varsa görünür hasar ve güvenli tahliye durumunu paylaşın.

Doğal gaz dağıtım şirketi Aksa Doğalgaz’ın resmî iletişim sayfasında 187’nin kaçak ve sızıntı gibi acil durumlar için kullanıldığı belirtilir. Yangın, yaralanma veya diğer acil kurtarma durumlarında 112 ayrıca aranmalıdır.

Doğal gaz vanası kapatıldıktan sonra yeniden açılır mı?

Kaçak veya deprem kaynaklı tesisat hasarı şüphesi bulunan sistemde, vanayı kapatmış olmanız tesisatın yeniden güvenle çalıştığını göstermez. Gazı kendiniz tekrar açıp ocağı, kombiyi veya şofbeni test etmeyin. Yetkili dağıtım şirketinin ve gerekiyorsa sertifikalı tesisat firmasının kontrolü ile verilen talimatlar doğrultusunda hareket edin. Aksa Doğalgaz’ın iç tesisat bilgilendirmesi, şüpheli tesisatlarda yetkili kontrol gereğine dikkat çeker.

Doğal gaz ve karbonmonoksit (CO) aynı tehlike mi?

Hayır. Şehir şebekesinde kullanılan doğal gaz, kaçağın fark edilmesi amacıyla belirgin bir kokuyla kokulandırılır. Karbonmonoksit ise kokusuzdur ve yanma kaynaklı ayrı bir zehirlenme riski oluşturabilir. Bu nedenle “gaz kokusu yoksa hiçbir tehlike yok” sonucuna varmayın. Baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, bilinç bulanıklığı veya birden fazla kişide ani hastalık görülüyorsa temiz havaya çıkın ve 112’yi arayın. Bu belirtiler tek başına tanı koydurmaz; acil sağlık değerlendirmesi gerekebilir.

Deprem öncesi gaz güvenliği için hazırlık listesi

• Ev ve apartmanın ulaşılabilir gaz ana vanalarının yerini öğrenin; yetkisiz tesisat müdahalesi yapmayın.
• Gaz kokusunda kimlerin, hangi çıkıştan tahliye olacağını aile afet planına yazın.
• Telefonlarda 112 ve 187 numaralarını kaydedin; ancak gaz kokusu bulunan yerde telefonu kullanmayın.
• Apartman yönetimiyle acil tahliye ve hasar bildirimi iletişim zincirini önceden belirleyin.
• Gazlı cihazların bakımını yetkili servisle planlayın; havalandırma menfezlerini kapatmayın.
• Afet çantanızı güvenli ve erişilebilir bir yerde bulundurun.

Hazırlık adımları için aile afet planı rehberimizi ve 72 saatlik afet çantası listesini kullanabilirsiniz. Deprem sırasında bina içi ve dışındaki temel hareketleri ise çök-kapan-tutun rehberimizde bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Gaz kokusu varken pencereleri açmalı mıyım?

AFAD ve dağıtım şirketleri güvenli biçimde havalandırmayı önerir. Ancak pencereye ulaşmak tehlikeliyse öncelik içeride kalmadan binayı terk etmektir.

Gaz kokusu varken elektrik şalterini kapatmak güvenli mi?

Hayır. Gaz kaçağı şüphesinde elektrik düğmesine veya şaltere dokunmayın; açma ve kapama işlemleri kıvılcım riski yaratabilir.

Deprem sonrasında doğal gazı açmak için ne kadar beklemeliyim?

Tek bir sabit süre yoktur. Deprem, hasar ve kesinti durumuna göre yetkili dağıtım şirketinin kontrolü ve talimatı esas alınmalıdır.

187 ile 112’nin farkı nedir?

187 doğal gaz kaçak ve arıza acil hattıdır. Yangın, yaralanma, kurtarma ve diğer genel acil durumlar için 112 kullanılır.

Resmî güvenlik kaynakları: AFAD – Deprem Öncesi, Anı ve Sonrası; Aksa Doğalgaz – Acil müdahale; Aksa Doğalgaz – 187 Doğal Gaz Acil. Bu rehber profesyonel acil müdahalenin yerini almaz.