Petrol Arzında Tarihi Düşüş
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Orta Doğu’da devam eden savaşın tarihteki en büyük petrol arzı kesintisine yol açtığını açıkladı. Ajans, bu açıklamayı, kıtlığı ve fiyat artışını dengelemek amacıyla stratejik stoklardan rekor düzeyde petrol salımı kararı alınmasının ardından yaptı.
IEA, son aylık petrol piyasası raporunda, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a başlattığı hava saldırılarının ardından, İran kıyılarındaki Hürmüz Boğazı’nın kapanması nedeniyle Mart ayında küresel petrol arzının günde 8 milyon varil azalacağını bildirdi. Bu miktarın, dünya talebinin yaklaşık yüzde 8’ine denk geldiği belirtildi.
Arz ve Talep Dengesi Değişiyor
Ajans, bazı Körfez ülkelerinin Hürmüz Boğazı’nı atlayarak alternatif ihracat rotalarını kullandığını, bu nedenle Nisan ayında arzın yeniden artabileceğini ifade etti. Yıl genelinde üretimin küresel talebin üzerinde artış göstermesinin beklendiği kaydedildi.
Çatışmalar ve Fiyat Etkisi
İran’ın bölgedeki petrol ve ulaşım altyapısına yönelik saldırılarını artırması petrol fiyatlarını yükseltti. Çatışmanın uzaması ve akışın kesilmesi endişeleriyle Brent ham petrol fiyatı varil başına 97 dolar seviyesinin altını gördü.
IEA, Irak, Katar, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan gibi Körfez ülkelerinin toplam petrol üretiminin günde en az 10 milyon varil azaldığını, sevkiyatların hızlı biçimde yeniden başlamaması durumunda bu kayıpların artabileceğini belirtti.
Piyasalar Kritik Dönemde
Ajans, üye ülkelerin stratejik rezervlerinden toplam 400 milyon varil petrolü piyasaya sürme kararı aldığını duyurdu. IEA Direktörü Fatih Birol, bu adımın enerji piyasaları üzerinde güçlü bir etki yarattığını vurguladı.
Talepte Düşüş
IEA, çatışmaların havayolu taşımacılığını olumsuz etkilediğini, ekonomik belirsizlik ve yüksek fiyatların küresel talebi aşağı çektiğini bildirdi. Ajansa göre, Mart ve Nisan aylarında dünya talebi önceki tahminlerin günde 1 milyon varil altında gerçekleşecek.
Üretim ve Arz Beklentisi
IEA, Mart ayındaki düşüşe rağmen 2026 yılında petrol arzının dünya talebinden daha hızlı artmasının beklendiğini açıkladı. Ajans, 2026 yılı itibarıyla arzın talebi günlük 2,46 milyon varil aşacağını öngörüyor.
Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin Hürmüz Boğazı’nı devre dışı bırakan ihracat yollarını artırma çabaları, kayıpların bir kısmını telafi edebilir. Bu sayede Nisan-Haziran döneminde küresel petrol arzında artış bekleniyor.