Nöbetçi Eczaneler
Meta’nın Metaverse Stratejisinde Geri Adım
Bir zamanlar insan etkileşiminin geleceği olarak lanse edilen Meta’nın metaverse hedefi, 2026’nın başında atılan adımlarla ciddi biçimde geriye itildi. Ocak ayının başlarında şirket, Reality Labs biriminde ağırlıklı olarak metaverse geliştirmelerinde görev alan veri mühendisleri, yazılım geliştiricileri ve oyun tasarımcılarından oluşan personelin yaklaşık yüzde 10’unu işten çıkardı. Bu karar, Mark Zuckerberg’in şirket adını bile bu vizyona göre yeniden kurguladığı dönemin artık geride kaldığının işareti olarak yorumlandı.
Meta’nın dördüncü çeyrek raporu da tabloyu netleştirdi. Şirket, sanal gerçeklik bölümü Reality Labs’in 2023 yılında 19,1 milyar dolar (16 milyar avro) zarar ettiğini; bunun 6,2 milyar dolarlık (5,2 milyar avro) kısmının son çeyreğe ait olduğunu bildirdi. Buna karşın Zuckerberg, yatırımcılarla gerçekleştirdiği toplantıda, genişletilmiş gerçeklik (XR) yatırımlarının süreceğini ve özellikle Ray-Ban ortaklığıyla geliştirilen yapay zekâ destekli akıllı gözlüklere odaklanacaklarını belirtti.
Uzmanlara Göre Metaverse Neden Başarısız Oldu?
Uzmanlara göre metaverse projesinin sekteye uğramasında birden fazla etken mevcut. Omdia kıdemli analisti George Jijiashvili, Zuckerberg’in amacının Apple iOS ve Google Android ekosistemlerine olan bağımlılığı sonlandırmak olduğunu söylüyor. Meta’nın metaverse’i bir sonraki büyük bilişim platformu olarak konumlandırarak bu alanda liderlik hedeflediğini, ancak teknolojik altyapının bu vizyona yetişemediğini vurguluyor. Jijiashvili’ye göre başlık ve gözlük donanımlarındaki ilerleme hızının beklenenden yavaş olması, planları zora soktu.
Cambridge Üniversitesi’nden Profesör Per Ola Kristensson da sanal gerçeklik başlıklarının günlük kullanıma uygun olmadığını savunuyor. 2022 yılında yürüttükleri araştırmada katılımcıların bir haftalık, 40 saatlik iş süresini tamamen sanal ortamda geçirmeleri istendi. Deney teknik olarak mümkün olsa da katılımcıların çoğu bu süreçten memnun kalmadı. Göz yorgunluğu, simülatör hastalığı, yüksek kaygı düzeyi ve düşen verimlilik gibi olumsuzluklar yaşandı. Kristensson, kablolarla uğraşmak ya da bir yudum kahve içmek için başlığı çıkarmak gibi küçük detayların bile kullanıcıyı zorladığını belirtiyor. Ayrıca, metaverse’in şirket ve kullanıcılar için güçlü bir teşvik oluşturmadığını, “Facebook’ta yaşarcasına” bir sanal dünya deneyiminin zayıf bir hedef olduğunu dile getiriyor.
Meta’nın Yeni Odak Noktası: Genişletilmiş Gerçeklik ve Yapay Zekâ
Meta, “metaverse” terimini terk etse de sanal dünya yatırımlarını tamamen durdurmadı. Zuckerberg, Reality Labs kaynaklarının artık ağırlıklı olarak giyilebilir teknolojilere ve akıllı gözlüklere yönlendirileceğini açıkladı. Bunun yanı sıra Horizon platformunun mobilde büyütülmesi ve sanal gerçekliğin sürdürülebilir bir ekosisteme dönüştürülmesi planlanıyor. Gartner daha önce 2026 yılına kadar her dört kişiden birinin günde en az bir saatini metaverse ortamında geçireceğini öngörmüş ancak metaverse’in tek bir platform değil, çok bileşenli bir yapı olduğunu da vurgulamıştı.
Kristensson ve benzeri araştırmacılar, XR ve yapay zekâ entegrasyonunun yeni fırsatlar sunduğu görüşünde birleşiyor. Onlara göre artırılmış gerçeklik gözlükleri, gerçek çevreyi algılayarak dijital bilgiyi doğrudan kullanıcıya sunan birer yapay zekâ arayüzüne dönüşebilir. Bu teknoloji, gelecekte ev robotlarıyla daha doğal iletişim kurulmasını da sağlayabilir.
Topluluk Odaklı Platformlar Yükseliyor
Metaverse ilgisinin azalmasına rağmen, Decentraland gibi sanal topluluklar bu süreci olumlu karşılıyor. Decentraland Vakfı’ndan Kim Currier, metaverse kavramının abartılı beklentiler yarattığını, artık odağın şirket gösterilerinden ziyade topluluk tabanlı organizasyonlara yöneldiğini aktarıyor. Platformda her ay ortalama 24 topluluk etkinliği düzenleniyor ve kullanıcılar yalnızca tüketici değil, aynı zamanda katkı sağlayan katılımcılar olarak yer alıyor.
Roblox ve Fortnite gibi genç kullanıcılar arasında popüler olan oyun platformlarının başarısı da bu yaklaşımı destekliyor. Jijiashvili, Meta’nın Horizon platformunu mobilde büyütme kararının bu eğilimin bir sonucu olduğunu ifade ediyor. Uzmanlar, insanların dijital dünyalarda daha fazla zaman geçirmek istediğini ancak 2021’de sunulan metaverse konseptinin beklentileri karşılamadığını düşünüyor. Gelecekte bu dönüşümün mevcut platformların evrimiyle ya da tamamen yeni oyuncuların sahneye çıkmasıyla mümkün olacağı belirtiliyor.
