Nöbetçi Eczaneler
Cilt kanseri; vücuttaki benlerde meydana gelen anormal değişiklikler, iyileşmeyen yaralar, açıklanamayan kanamalar, kaşıntı ve renk değişiklikleri gibi belirtilerle ortaya çıkan önemli bir hastalıktır. Erken fark edildiğinde tamamen tedavi edilebilir olması nedeniyle belirtilerin dikkatle takip edilmesi büyük önem taşır.
Cilt (Deri) Kanseri Nedir?
Cilt kanseri, cildin en dış tabakası olan epidermisteki hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalmasıyla gelişen bir kanser türüdür. En tehlikeli alt türü melanomdur. Melanom daha az görülmesine rağmen cilt kanserine bağlı ölümlerin yaklaşık %75’ini oluşturur. Bunun nedeni melanom hücrelerinin hızlı büyümesi ve diğer organlara yayılabilmesidir.
Erken teşhis, tüm cilt kanseri türlerinde olduğu gibi tedavinin başarısı açısından kritik bir öneme sahiptir.
Cilt (Deri) Kanseri Neden Olur?
Cilt kanserinin temel nedeni epidermis hücrelerinde oluşan DNA hasarıdır. Bu hasar çoğunlukla ultraviyole (UV) ışınlarına maruz kalmayla ortaya çıkar. Genetik faktörler, bağışıklık sistemi zayıflığı ve bazı cilt hastalıkları da risk oluşturabilir.
Cilt kanserine yol açabilen başlıca faktörler:
-
Açık ten yapısı: Açık ten, kızıl saç ve çilli cilt yapısı UV ışınlarına karşı daha savunmasızdır.
-
Ciltte çok sayıda ben bulunması: Çoğu iyi huylu olsa da fazla sayıda ben, melanom riskini artırabilir.
-
Korunmasız güneşlenme: Güneş kremi kullanmadan uzun süre güneşe maruz kalmak.
-
Yüksek rakımlı veya bol güneş alan bölgelerde yaşamak.
-
30 yaşından önce solaryuma girme alışkanlığı.
-
Ailede melanom öyküsü olması.
-
Bağışıklık sisteminin zayıf olması (HIV, organ nakli sonrası ilaçlar).
-
Radyasyona maruz kalma.
-
Xeroderma pigmentosum gibi genetik hastalıklar.
Cilt (Deri) Kanseri Belirtileri
Cilt kanserinin en bilinen göstergesi benlerdeki değişikliklerdir. “ABCDE” olarak bilinen kontrol yöntemi oldukça yol göstericidir:
-
A – Asimetri: Benin iki yarısı birbirine benzemez.
-
B – Border (Sınır): Kenarlar düzensiz, girintili çıkıntılıdır.
-
C – Color (Renk): Bir ben içinde birden fazla renk tonu görülür.
-
D – Diameter (Çap): 5 mm’den büyük benler risklidir.
-
E – Evolving (Gelişim): Ben zamanla şekil, renk veya boyut değiştirir.
Diğer belirtiler:
-
Kanayan, ağrıyan veya kabuklanan benler
-
İyileşmeyen yaralar
-
Pembe, kırmızı, inci beyazı renkte kabarıklıklar
-
Yumru şeklinde büyüyen cilt lezyonları
-
Renk değişikliği gösteren yeni cilt lekeleri
Melanom çoğunlukla koyu kahverengi veya siyah bir leke şeklinde başlar. Nadir durumlarda renksiz veya pembe tonlarında da oluşabilir.
Cilt Kanseri Nasıl Teşhis Edilir?
Cilt kanserinin teşhisi genellikle dermatolojik muayene ile başlar ve şu adımlarla ilerler:
1. Fiziksel Muayene
Dermatolog; saç derisi, avuç içleri, ayak tabanları ve genital bölge dahil tüm vücudu detaylı şekilde inceler. Şüpheli lezyonlar dermatoskop adlı özel cihazla değerlendirilir.
2. Deri Biyopsisi
Şüpheli bölgelerden alınan doku örnekleri laboratuvarda incelenir.
Biyopsi yöntemleri:
-
Tıraş biyopsisi: Yüzeysel doku alınır.
-
Punch biyopsisi: Derinin daha derin katmanlarından örnek alınır.
-
Eksizyonel biyopsi: Lezyon tamamen çıkarılır.
3. Görüntüleme Testleri
Kanserin yayılım durumunu öğrenmek için BT, MR ve PET taramaları yapılabilir.
Cilt (Deri) Kanseri Tedavisi
Tedavi, kanserin türüne ve evresine göre değişiklik gösterir. En yaygın tedavi cerrahidir ancak ileri evrelerde farklı yöntemler birlikte uygulanabilir.
Başlıca tedavi yöntemleri:
• Kriyoterapi
Sıvı nitrojenle kanserli hücreler dondurulur ve dökülmesi sağlanır.
• Eksizyonel Cerrahi
Tümör ve etrafındaki sağlıklı dokunun bir kısmı çıkarılır.
• Mohs Cerrahisi
Özellikle yüz, kulak, dudak gibi hassas bölgelerde tercih edilir. Sadece hastalıklı doku alınır, sağlıklı doku korunur.
• Küretaj ve Elektrodesikasyon
Kanserli doku kazınır, ardından elektrik akımıyla kalan hücreler yok edilir.
• Kemoterapi
İlaçlarla kanser hücreleri öldürülür. Daha çok ileri evrelerde kullanılır.
• İmmünoterapi
Bağışıklık sisteminin kanser hücrelerine saldırmasını sağlayan tedavilerdir.
• Radyoterapi
Yüksek enerjili ışınlarla kanser hücrelerinin büyümesi durdurulur.
• Fotodinamik Terapi
Özel bir ışık ve ilaç kullanılarak kanser öncesi hücreler hedef alınır.
Evreye Göre Tedavi Yaklaşımları
-
Evre 0: Lezyon tamamen cerrahi yöntemle çıkarılır.
-
Evre I – II: Kanser lenf bezlerine yayılmamıştır. Melanom çıkarılır, gerektiğinde lenf biyopsisi yapılır.
-
Evre III: Lenf bezlerine yayılım vardır. Hem lezyon hem de etkilenen lenf bezleri cerrahi olarak çıkarılır. Ek olarak kemoterapi, immünoterapi veya radyoterapi uygulanabilir.
