ABD, Hürmüz Boğazı’nda ticari gemilerin geçişi için sessiz koordinasyon yürütüyor
Donald Trump’ın ticari gemileri Hürmüz Boğazı’ndan geçirmek için duyurduğu planı geri çekmesinden sonra ABD, bu kritik su yolunda gemileri korumak için daha görünmeyen yöntemler uygulamaya başladı. Açık bir askeri meydan okuma yerine, geçiş yapmak isteyen nakliyecilerle sessiz işbirliği kuruluyor. Buna göre bazı gemiler İran mayınlarından kaçınmak amacıyla transponderlerini kapatıp Umman kıyılarına yakın rota izliyor ve gerektiğinde ABD ordusundan destek alıyor.
Son olarak ABD Merkez Komutanlığı, İran’a ait saldırı insansız hava araçlarının bölgeden meşru şekilde geçen sivil denizcileri hedef aldığını, bu araçların düşürüldüğünü ve bir kara kontrol istasyonuna meşru müdafaa kapsamında saldırı düzenlendiğini açıkladı. Bu yaklaşım, Mayıs ayında “Özgürlük Projesi” adıyla duyurulan ancak İran’ın tepkisi ve müttefiklerin çekinceleri nedeniyle geri çekilen girişimden farklı bir çizgi izliyor.
Yeni yöntemin kamuya açıklanmış bir adı bulunmuyor. Ancak ABD’nin nakliyecilerle ayrıntıları paylaşılmayan biçimlerde işbirliği yaptığına dair çeşitli işaretler var. CENTCOM önce ticari gemilere eskort veya yardım sağlandığı yönündeki haberleri reddetti, ardından söylemini değiştirerek, ABD güçlerinin eskort görevi yürütmese de Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçiş isteyen ticari gemilerle iletişim ve koordinasyonu sürdürdüğünü bildirdi.
Bazı nakliyeciler, ABD ordusunun kendilerine en güvenli rota konusunda tavsiye verdiğini aktardı. Yakın tarihli bir geçişte bir gemiye İran’a ait olduğu düşünülen hızlı botlar yaklaşınca helikopterlerin devreye girerek bu botları uzaklaştırdığı belirtildi. Uzmanlara göre gemilerin karşı kıyıya yakın ilerleyip AIS vericilerini kapatması, İran’ın hedef tespiti için radar ve gözcülere daha fazla bağımlı hale gelmesine yol açıyor; bu da ABD’nin İran unsurlarını tespit edip müdahale etmesini kolaylaştırabiliyor.
Buna rağmen gemi trafiğinde belirgin bir toparlanma henüz oluşmuş değil. Veriler, boğazdan geçen ticari gemi sayısının sınırlı kaldığını gösteriyor. Uzmanlar, ABD ordusunun AEGIS sistemli savaş gemileri ve erken uyarı uçaklarıyla bölgeyi doğrudan fakat uzaktan izleyerek gemi güvenliğini koordine edebileceğini belirtiyor.