Lojistik sektöründe artan maliyetler karlılık ve operasyonel sürdürülebilirliği zorluyor

Lojistik sektöründe maliyet baskısı derinleşiyor

Akaryakıt, döviz kuru, finansman, bakım, lastik ve amortisman giderlerindeki artış, taşımacılık sektörünün maliyet yapısı üzerindeki baskıyı artırıyor. Yoğun fiyat rekabeti, önceden imzalanan taşıma sözleşmeleri ve müşterilerin maliyet hassasiyeti nedeniyle yükselen giderler navlun fiyatlarına aynı hızda yansıtılamıyor. Bu durum, iş hacmi korunurken şirketlerin kar marjlarının daralmasına yol açıyor.

Uluslararası Nakliyeciler Derneği verilerine göre, Türkiye sınır kapılarındaki akaryakıt fiyat artışı Mart 2026 itibarıyla yüzde 110 bandına ulaştı. Uluslararası taşımacılıkta kullanılan bazı Ro-Ro hatlarındaki Yakıt Ayarlama Faktörü bedelleri ise mart-mayıs döneminde yaklaşık yüzde 150 yükseldi. Kısa sürede yaşanan bu artışlar, önceden fiyatlandırılmış uluslararası taşıma sözleşmelerinin yönetimini zorlaştırırken taşımacılık şirketleri ve ihracat zinciri üzerinde ilave baskı oluşturuyor.

Düşük marjlarla iş hacmini koruma baskısı artıyor

Akca Lojistik Genel Müdürü Enes Akça, maliyetlerin yükselmesine karşın taşıma fiyatlarının aynı hızda güncellenemediğini belirtti. Akça, akaryakıt ve döviz kuru hareketleri başta olmak üzere finansman, bakım, lastik ve diğer operasyonel giderlerdeki değişimlerin nakliye operasyonlarının planlanmasını ve fiyatlandırılmasını daha kritik hale getirdiğini ifade etti.

Yoğun rekabet nedeniyle maliyet artışlarının taşıma fiyatlarına aynı ölçüde yansıtılamadığı dönemlerde şirket marjlarının daraldığını belirten Akça, müşteri ve iş hacmini korumak amacıyla sürekli düşük marjlarla çalışmanın uzun vadede sürdürülebilir bir model oluşturmadığını vurguladı. Sektörde başarının yalnızca ciro veya taşınan yük miktarıyla değil, sağlıklı karlılık, hizmet kalitesi ve operasyonel sürdürülebilirlikle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Navlun maliyetleri ihracat zincirini etkiliyor

Taşımacılık maliyetlerindeki artış yalnızca lojistik şirketlerinin finansal yapısını ilgilendirmiyor. Navlun maliyetlerinin yükselmesi, üreticilerin, ihracatçıların ve perakende şirketlerinin tedarik zinciri giderlerini de artırıyor. Maliyet artışlarının tamamen taşımacılık şirketleri tarafından üstlenilmesi lojistik hizmetlerinin sürdürülebilirliğini zorlaştırırken, navlun fiyatlarına doğrudan yansıtılması ihracatçıların uluslararası pazarlardaki rekabet gücü üzerinde baskı yaratabiliyor.

Enes Akça, lojistiğin üretim ile pazar arasındaki stratejik bağlantıyı oluşturduğunu belirterek, taşıma operasyonlarının sürdürülebilirliğinin zayıflaması halinde etkinin üretimden ihracata kadar tüm zincire yayıldığını ifade etti. Bu nedenle maliyet ve risklerin üretici, müşteri ve lojistik hizmet sağlayıcı arasında şeffaf, ölçülebilir ve tarafların kontrol alanlarıyla uyumlu şekilde paylaşılması gerektiğini söyledi.

Verimlilik ve dijital planlama öne çıkıyor

Artan maliyetler karşısında operasyonel verimlilik, şirketler açısından en önemli rekabet unsurlarından biri haline geliyor. Doğru kapasite kullanımı, rota planlaması, gerçek zamanlı raporlama ve ölçülebilir performans göstergeleri, kaynakların daha etkin kullanılmasına katkı sağlıyor.

Akca Lojistik’te operasyonların belirlenen performans göstergeleri üzerinden düzenli olarak takip edildiği, maliyet analizlerinin güncellendiği ve süreç iyileştirme çalışmalarına odaklanıldığı belirtildi. WMS ve TMS çözümleri, eş zamanlı veri akışları, stok yönetimi ve sistem entegrasyonları sayesinde sahadaki kayıpların daha erken tespit edilmesi ve süreçlerin sürekli iyileştirilmesi hedefleniyor.

Veriyle desteklenen planlama ile mevcut kaynakların daha verimli kullanılabildiği, izlenebilirlik ve anlık veri akışı sayesinde beklemelerin, kapasite kayıplarının ve operasyonel sapmaların daha erken tespit edilebildiği ifade edildi. Böylece maliyetlerin kontrolü ile birlikte müşterilere daha öngörülebilir ve sürdürülebilir hizmet sunulması amaçlanıyor.

Sürücü açığı kapasite kullanımını sınırlıyor

Sektörde maliyet baskısına eşlik eden diğer önemli sorunlardan biri de deneyimli sürücü ve nitelikli operasyon personeli ihtiyacı olarak öne çıkıyor. İnsan kaynağına erişimde yaşanan güçlük, mevcut filoların etkin kullanımını sınırlayabiliyor. Deneyimli çalışanların sektörde tutulmasının yanı sıra yeni sürücülerin yetiştirilmesi de önem taşıyor.

Dijitalleşen lojistik operasyonları, sürücülerin yanı sıra veri analitiği, mühendislik, yazılım ve operasyon yönetimi gibi farklı alanlarda yetkin profesyonellere olan ihtiyacı artırıyor. Maliyetlerin yükseldiği, fiyat baskısının sürdüğü ve nitelikli insan kaynağına erişimin zorlaştığı bu ortamda, rekabetin yalnızca en düşük fiyat üzerinden şekillenemeyeceği belirtiliyor.

Önümüzdeki dönemde finansal dayanıklılığını koruyan, risklerini doğru yöneten, operasyonlarını ölçülebilir hale getiren ve teknolojiyi ihtiyaçları doğrultusunda kullanan şirketlerin daha güçlü konuma gelmesi bekleniyor. Lojistik sektöründe fiyat, hizmet kalitesi ve sağlıklı karlılık arasında dengeli bir yapının kurulması önemini koruyor.

• #lojistik sektörü