James Webb Uzay Teleskobu, karanlık maddeyi şimdiye dek görülmemiş ayrıntılarla haritalandırarak evrenin gizemini aydınlatıyor.
Evrenin yapısını belirleyen en gizemli ögelerden biri olan karanlık madde, hâlâ astronominin en büyük sırlarından biri olmayı sürdürüyor. Evrendeki kütlenin önemli bir kısmını oluşturmasına rağmen doğrudan gözlenemeyen bu madde, yalnızca kütleçekimsel etkileriyle fark edilebiliyor. Ancak James Webb Uzay Teleskobu (JWST), bu görünmez yapıyı artık daha net hale getirmeye başladı. Nature Astronomy dergisinde yayımlanan son çalışma, James Webb gözlemleriyle hazırlanmış şimdiye kadarki en ayrıntılı karanlık madde haritasını paylaştı. Birleşik Krallık’taki Durham Üniversitesi ile ABD’deki Northeastern Üniversitesi’nin yürüttüğü araştırma, karanlık maddenin milyarlarca yıl boyunca evrenin yapısını nasıl şekillendirdiğini benzeri görülmemiş bir detayla ortaya koyuyor.
(Sol: Karanlık madde, Orta: Galaksiler, Sağ: Sıcak gaz) Çalışma kapsamında James Webb, Sextans takımyıldızı doğrultusunda gökyüzünde Ay’ın yaklaşık 2,5 katı genişliğinde bir bölgeyi gözlemledi. Toplam 255 saatlik gözlem süresinde 800 bini aşkın galaksi tespit edildi; bunların çoğu ilk defa görüntülendi. Ortaya çıkan bu harita, yer tabanlı teleskoplarla yapılan gözlemlere kıyasla yaklaşık on kat, Hubble Uzay Teleskobu verilerine göre ise iki kat daha fazla galaksiyi içeriyor. Karanlık madde doğrudan gözlemlenemediği için ekip, dağılımı kütleçekimsel merceklenme yöntemiyle belirledi. Bu yöntem, karanlık maddenin kütlesi nedeniyle uzay-zamanı bükmesi sonucu uzak galaksilerin ışığının sapmasını analiz etmeye dayanıyor. Bu sapmaların incelenmesiyle karanlık maddenin uzaydaki yerleşimi büyük bir doğrulukla çıkarıldı. Araştırmada görev alan Northeastern Üniversitesi’nden Jacqueline McCleary, James Webb’in bu süreçteki etkisine dikkat çekerek, teleskopun gücü sayesinde evrenin mevcut yaşının yaklaşık yarısına denk gelen döneme ait son derece detaylı bir kozmik fotoğraf elde ettiklerini ifade ediyor.
Yeni harita, karanlık madde ile normal maddenin dağılımı arasındaki bağı açık biçimde gösteriyor. Araştırma ekibi, galaksilerin ve gaz bulutlarının yoğunlaştığı her bölgede karanlık maddenin de var olduğunu ortaya koydu. Bu çakışmanın rastlantısal olmadığını belirten bilim insanları, karanlık maddenin görünür evrenin bir tür iskeleti gibi davrandığını vurguluyor. Durham Üniversitesi’nden Prof. Richard Massey, karanlık maddenin evrendeki olağanüstü yaygınlığına dikkat çekiyor. Massey’e göre her saniye sayısız karanlık madde parçacığı insan bedeninden geçerken, Samanyolu çevresindeki karanlık madde halkası galaksiyi bir arada tutacak kadar güçlü bir kütleçekim alanı oluşturuyor.
NASA’nın verileri, karanlık maddenin evrendeki toplam enerjinin yaklaşık %27’sini, tüm maddenin ise %80’ini oluşturduğunu gösteriyor. Buna rağmen, bu gizemli yapının gerçek doğası hâlâ belirsizliğini koruyor. James Webb’in sağladığı bu yeni harita, şimdiye kadar tespit edilememiş karanlık madde kümelerini ortaya çıkararak galaksilerin oluşumu ve birleşim süreçlerine dair modellerin yeniden değerlendirilmesine olanak tanıyacak.
Yorum Yap