Nöbetçi Eczaneler
SpaceX, 2025’te Starlink uydularının artan çarpışma riskine dikkat çekti
SpaceX, ABD Federal İletişim Komisyonu’na (FCC) ilettiği raporda, Starlink uydularının 2025 yılı boyunca yaklaşık 300 bin çarpışma önleme manevrası yaptığını bildirdi. Bu sayı, 2024’te kaydedilen yaklaşık 200 bin manevraya kıyasla yaklaşık yüzde 50 artış anlamına geliyor. Şirket bu artışı, alçak Dünya yörüngesinin hem Amerikan hem de Çinli işletmelerin yeni uydu filolarıyla giderek kalabalıklaşmasına bağlıyor.
Çin yapımı uydular en yoğun risk unsuru olarak öne çıkıyor
Rapor, çarpışma olasılığı en yüksek kaynaklar arasında Çinli uydular ve uzay nesnelerinin ilk sıralarda yer aldığını ortaya koyuyor. Haziran–Kasım döneminde Starlink’in rotasını değiştirmesine yol açan 20 nesneden 7’sinin Çin kaynaklı olduğu ve bunların toplamda 3.732 manevraya sebep olduğu ifade ediliyor. Ayrıca SpaceX, Shanghai Lanjian Hongqing Technology’ye ait Honghu-2 uydusunun Starlink sistemleriyle binden fazla yakın geçiş yaşattığını vurguluyor.
9 Aralık’ta meydana gelen bir olayda ise yeni fırlatılan bir Çin uydusu, 560 kilometre irtifada bulunan Starlink-6079’un sadece 200 metre yakınından geçti. Starlink mühendislikten sorumlu başkan yardımcısı Michael Nicolls, Çinli operatörlerin mevcut uydularla hiçbir koordinasyon veya yörünge güvenliği iletişimi sağlamadığını belirtti. SpaceX’in FCC’ye sunduğu raporda, potansiyel çarpışmaları önleyebilmenin operatörler arası veri paylaşımı ve güvenilir iletişim ile mümkün olacağı, ancak Çinli ve Rus kuruluşların bu konuda çoğu zaman isteksiz davrandığı bilgisi yer aldı.
Uzmanlar: Mevcut manevra yoğunluğu sürdürülebilir görünmüyor
Hâlihazırda 9.400’den fazla uydu işleten Starlink, yörüngedeki aktif uzay araçlarının yaklaşık yüzde 65’ini oluşturuyor. Uzmanlar bu ölçeğin riskleri artırdığını vurguluyor. İngiltere Southampton Üniversitesi’nden Prof. Hugh Lewis, manevra sayısını olağanüstü yüksek olarak nitelendirdi ve mevcut gidişat devam ederse 2027 itibarıyla yılda 1 milyon manevraya ulaşılabileceğini, bunun da sürdürülebilir bir sistem olmayacağını kaydetti. Rapor ayrıca SpaceX’in, sektör genelinin çok altında bir çarpışma riski eşiği uyguladığını ortaya koyuyor. Şirket, risk oranı 10 milyonda 3 seviyesine ulaştığında manevra başlatırken, genel standart 10 binde 1 olarak kabul ediliyor.
Kanada’daki Regina Üniversitesi’nden Prof. Samantha Lawler, Starlink’in uzaydaki etkisinin jeopolitik sonuçlar doğurduğuna işaret ederek “Uzay Antlaşması, herkesin uzayın her bölgesine erişimini garanti eder; ancak fiilen uzayın büyük kısmı tek bir işletmenin kontrolünde” değerlendirmesinde bulundu.
Yörüngedeki yoğunluk önümüzdeki yıllarda artmaya devam edecek
Buna rağmen, uzay trafiğinin önümüzdeki dönemde daha da hızla artması bekleniyor. Çin’in devlet destekli Guowang projesi 13.000, Şanghay merkezli Qianfan girişimi ise 2030’a kadar 15.000’den fazla uydu fırlatmayı hedefliyor. Ayrıca, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği’ne bildirilen belgelerde, Çin’in toplamda 200.000’in üzerinde internet uydusu fırlatma planı bulunduğu belirtiliyor.
