Orta Doğu’da artan çatışmalar, Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan hammadde tedarikini olumsuz etkileyerek emtia fiyatlarında hızlı artışlara yol açtı. Coface tarafından yayımlanan FLASH NEWS raporuna göre, bölgedeki kriz petrol, doğal gaz, gübre, petrokimya ürünleri ve alüminyum sektörlerinde ciddi dalgalanmalara neden oldu.
Coface sektör ekonomisti Simon Lacoume, “Orta Doğu’da yaşanan gerginliğin tırmanması emtia piyasalarını sert biçimde etkiliyor. Çatışmanın uzun sürmesi, tedarik zincirindeki sarsıntının boyutunu artırabilir” değerlendirmesinde bulundu.
İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırıları sonrası 25 gün geçti. Katar’daki Ras Laffan gaz tesisine düzenlenen saldırılar, enerji emtia fiyatlarını yeniden yukarı çekti. Brent ham petrolü varil başına 119 dolara ulaşarak bir ayda yüzde 50 artış gösterdi.
Umman DME ham petrolü varil başına 160 doları aşarken, ABD WTI ham petrolü 100 dolar civarında seyrediyor. ABD’de benzin fiyatı galon başına 3,96 dolarla rekor kırdı. Asya’da ise Singapur dizel fiyatı varil başına 256 dolara yükselerek neredeyse üç kat arttı. Küresel jet yakıtı fiyatları ise iki katına çıktı.
Avrupa’da doğal gaz vadeli işlemleri (Hollanda TTF) yüzde 85 artarak 55 €/MWh seviyesine geldi. Asya LNG fiyatı da iki katına çıktı. ABD Henry Hub fiyatları yüzde 36’lık artışla enerjide küresel baskıyı yansıtıyor.
Orta Doğu, küresel gıda güvenliği açısından kritik bir bölge konumunda. Küresel azotlu gübre ihracatının yüzde 19’unu, üre üretiminin ise yüzde 36’sını sağlıyor. Doğal gaz maliyetlerindeki artış, granül üre fiyatlarını yüzde 37 yükselterek ton başına 665 dolara çıkardı.
Uzmanlar, şu an daha çok ABD’li üreticilerin etkilendiğini ancak sürecin uzaması hâlinde Brezilya, Hindistan ve Avrupa pazarlarının da risk altında kalabileceğini vurguluyor.
Çatışmalar, petrokimyasal bileşiklerin fiyatlarını da hızla yukarı taşıdı. Hürmüz Boğazı’ndaki gerginlik ve Asya’daki düşük stok seviyeleri nedeniyle Singapur’da nafta fiyatı yüzde 60 artışla 1.000 dolara yükseldi.
Bakır ve nikel üretiminde kullanılan kükürt fiyatı bir ayda yüzde 25 arttı. Bu durum Şili, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Endonezya gibi üretici ülkeleri etkileyebilir.
Alüminyum sektörü, mevcut abluka nedeniyle en kırılgan konumda. Körfez ülkeleri dünya alüminyum üretiminin yüzde 8’ini gerçekleştiriyor ancak ihracat ve boksit ithalatında ciddi kısıtlar yaşanıyor.
Yorum Yap