Kolon Kanseri Sıklığı ve Erken Tanının Önemi
Kolon kanseri, dünyada ve ülkemizde erkekler ile kadınlarda en sık görülen kanser türleri arasında üçüncü sırada yer alırken, kansere bağlı ölümler açısından ikinci sırada bulunmaktadır. Hastalığın görülme oranı artış eğiliminde olsa da erken tanı ve tarama programlarının yaygınlaşması sayesinde tedavi başarısı da artmaktadır.
Kolorektal kanserlerin çoğu adenomatöz poliplerden gelişmektedir. Adenom–karsinom sekansı olarak adlandırılan bu süreç genellikle 5 ila 10 yıl arasında ilerleyerek hastalığın erken evrede saptanmasına ve önlenmesine imkân tanımaktadır.
Tarama Yaşı 45 Olarak Güncellendi
Son yıllarda kolon kanserinin daha erken yaşlarda görülmeye başlaması nedeniyle, uluslararası kılavuzlar ortalama riskli bireylerde tarama başlangıç yaşını 45 olarak güncellemiştir. Bu karar, erken başlangıçlı kolorektal kanser vakalarına karşı koruyucu bir önlem niteliği taşımaktadır.
Ailede Kalın Bağırsak Kanseri Öyküsü Olanlar Dikkat
Kolon kanseri gelişiminde genetik faktörlerin yanı sıra çevresel etkenler de etkili olmaktadır. Ailesinde kanser öyküsü olan, 1 cm’den büyük veya yüksek derecede farklılaşma gösteren polip tespit edilen bireylerde risk artmaktadır.
Kolorektal kanser riskini artıran başlıca faktörler şunlardır:
– 45 yaş ve üzeri olmak
– Ailede kolorektal kanser öyküsü bulunması
– Obezite ve metabolik sendrom
– Hareketsiz yaşam tarzı
– Liften fakir, kırmızı ve işlenmiş etten zengin beslenme
– Sigara ve aşırı alkol tüketimi
– İnflamatuvar bağırsak hastalıkları
Kolorektal Kanser Belirtileri
Hastalık çoğu zaman erken evrede belirti göstermemektedir. Belirtiler genellikle ileri evrelerde ortaya çıkar. Bu durumda düzenli tarama büyük önem taşır.
İleri evre kolorektal kanserin belirtileri şunlardır:
– Dışkılama alışkanlığında değişiklik
– Rektal kanama
– Demir eksikliği anemisi
– Karın ağrısı
– Açıklanamayan kilo kaybı
Kolonoskopi ile Erken Teşhis ve Önleme
Kolonoskopi, kolorektal kanser taramasında altın standart olarak kabul edilmektedir. İşlem sırasında poliplerin tespit edilip çıkarılması, hem erken tanı hem de hastalığın önlenmesi açısından büyük avantaj sağlamaktadır.
Normal sonuç alınan kolonoskopilerde ortalama riskli bireylere 10 yıl arayla tekrar tarama önerilmektedir. Ancak bu süre, kişisel risk faktörlerine ve çıkan sonuçlara göre değişiklik gösterebilir.
Belirti Olmasa da Tarama Hayat Kurtarıyor
Erken evrede teşhis edilen kolorektal kanserde 5 yıllık yaşam oranı %90’ın üzerindeyken, ileri evrede bu oran %15’e kadar düşmektedir. Bu nedenle semptom beklemeden yapılan tarama büyük önem taşır.
Ailesinde kolorektal kanser öyküsü olan bireylerin hekim önerisine uyarak düzenli kontrol yaptırmaları, 45 yaş ve üzerindeki kişilerin ise tarama programlarına katılmaları yaşam kurtarıcı etkiye sahiptir.
