Kolon Kanseri Taraması Kaç Yaşında Başlar? Türkiye’de 50–70, ABD’de 45 Yaş Önerisi

Kolon (kalın bağırsak) kanserinde taramaya başlama yaşı ülkeye, kullanılan kılavuza ve kişinin riskine göre değişir. Türkiye Sağlık Bakanlığının ulusal tarama programı ortalama risk grubundaki 50-70 yaş aralığındaki kadın ve erkekleri kapsarken, Amerikan Kanser Derneği (ACS) ortalama riskli yetişkinlerde taramaya 45 yaşında başlanmasını öneriyor. Dolayısıyla “Türkiye’de kolon kanseri tarama yaşı 45’e düştü” ifadesi ulusal programı doğru yansıtmıyor.

Türkiye’de kolon kanseri taraması kimlere yapılıyor?

Sağlık Bakanlığının yayımladığı ulusal tarama açıklamalarına göre 50-70 yaş arasındaki kadınlara ve erkeklere iki yılda bir gaitada (dışkıda) gizli kan testi uygulanıyor. Aynı yaş grubunda belirlenen aralıklarla kolonoskopi taraması da öneriliyor. Tarama ve yönlendirme hizmetleri Aile Sağlığı Merkezleri (ASM), Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM), Sağlıklı Hayat Merkezleri (SHM) ve ilgili sağlık kuruluşları aracılığıyla yürütülüyor.

ABD’de neden 45 yaş öneriliyor?

Amerikan Kanser Derneğinin 2026 yılında güncellediği rehber, ortalama riskli yetişkinlerin 45 yaşında düzenli taramaya başlamasını yeniden teyit ediyor. ACS, uygun kişilerin sağlık durumuna göre taramanın 75 yaşına kadar sürdürülmesini; 76-85 yaşta ise kararın bireysel koşullarla birlikte verilmesini öneriyor. Bunlar ABD merkezli klinik kılavuz tavsiyeleridir; Türkiye’nin ulusal ücretsiz tarama yaş aralığıyla aynı değildir.

Aile öyküsü veya yüksek risk varsa

Birinci derece yakınında kolorektal kanser öyküsü, bazı kalıtsal sendromlar, bağırsakta polip öyküsü veya inflamatuvar bağırsak hastalığı gibi risk durumlarında genel nüfusa yönelik tarama yaşını beklemek uygun olmayabilir. Bu kişiler, hangi yaşta ve hangi yöntemle taranacaklarını hekimleriyle değerlendirmelidir.

Hangi belirtilerde doktora başvurulmalı?

Dışkıda kan, geçmeyen bağırsak alışkanlığı değişiklikleri, açıklanamayan kilo kaybı, demir eksikliği anemisi veya kalıcı karın ağrısı gibi yakınmalar değerlendirme gerektirebilir. Tarama belirtisi olmayan kişiler için düzenlenmiş bir programdır; şikâyeti olan kişilerin tarama tarihini beklemeden bir sağlık kuruluşuna başvurması gerekir.

Tarama sonucunda ne yapılır?

Dışkıda gizli kan testi veya başka bir kolonoskopi dışı tarama testi pozitif çıkarsa ileri tetkik için sağlık kuruluşuna yönlendirme yapılır. Kolonoskopi hem değerlendirmeye hem de uygun durumlarda poliplerin çıkarılmasına olanak tanıyabilir. Tarama aralığı kişisel risk, test türü ve önceki sonuçlara göre değişebilir.

Kaynaklar

• T.C. Sağlık Bakanlığı – 4 Şubat Dünya Kanser Günü 2026 ve ulusal tarama programı
• T.C. Sağlık Bakanlığı – Kanser taramaları danışmanlığı, 15 Eylül 2026
• American Cancer Society – Colorectal Cancer Screening Guideline (2026)

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Tarama kararı ve tıbbi takip için hekiminize başvurun.

• #erken tanı
• #kalın bağırsak kanseri
• #kolon kanseri