Düşük Gelirli Ülkelerde Kadın Sağlığına “Sigorta” Kalkanı: Erişim Artıyor, Mali Yük Hafifliyor

Uluslararası sağlık örgütleri ve akademik araştırmaların ortaya koyduğu son veriler, kaynakları kısıtlı ülkelerde (düşük ve orta gelirli ülkeler) uygulanan sağlık sigortası politikalarının, kadın sağlığı üzerinde dönüştürücü bir etkiye sahip olduğunu gösteriyor. Özellikle Afrika ve Asya’daki gelişmekte olan ülkelerde yaygınlaşan “Evrensel Sağlık Kapsayıcılığı” hedefli modeller, anne ve çocuk ölümlerini azaltmada kritik bir rol oynuyor.

Hastanede Doğum Oranlarında Artış

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Demografik Sağlık Araştırmaları (DHS) verilerine dayanan raporlara göre, sağlık sigortası kapsamına alınan kadınların sağlık hizmetlerini kullanım oranlarında belirgin bir artış gözlemleniyor. Sigortası olmayan kadınların evde doğum yapma eğilimi devam ederken, sigorta güvencesi altındaki kadınların doğum öncesi bakım (antenatal care) hizmetlerini daha sık aldığı ve doğumu bir sağlık kuruluşunda, uzman eşliğinde gerçekleştirdiği belirtiliyor.

Araştırmalar, Gana, Ruanda ve Endonezya gibi ülkelerde sigorta sahipliği ile “kurumsal doğum” (hastanede doğum) oranları arasında güçlü bir pozitif korelasyon olduğunu ortaya koyuyor. Bu durum, önlenebilir anne ve bebek ölümlerinin düşürülmesinde en önemli faktörlerden biri olarak kabul ediliyor.

Cepten Yapılan Harcamalara Karşı Mali Koruma

Düşük gelirli ülkelerde sağlık hizmetlerine erişimin önündeki en büyük engel olarak gösterilen “cepten yapılan harcamalar” (out-of-pocket expenditure), sigorta sistemleri sayesinde azalma eğiliminde. Raporlar, sigortanın özellikle sezaryen gibi maliyetli müdahalelerde veya gebelik komplikasyonlarında aileleri “katastrofik” (yıkıcı) sağlık harcamalarından koruduğunu vurguluyor.

Gana Ulusal Sağlık Sigortası Programı (NHIS) gibi örneklerde, hamile kadınların prim ödemelerinden muaf tutularak sisteme dahil edilmesi, en yoksul kesimdeki kadınların finansal bariyerlere takılmadan temel sağlık hizmetlerine ulaşmasını sağlıyor.

Erişim Var Ancak “Kalite” Tartışması Sürüyor

Sigorta politikalarının erişimi artırmasına rağmen, hizmet kalitesi konusunda zorlukların devam ettiği de raporlara yansıyan bir diğer gerçek. Birmingham Üniversitesi ve çeşitli sivil toplum kuruluşlarının analizlerine göre, sigorta kartı sahibi olmak kadınları sağlık merkezine getirse de, o merkezlerdeki ilaç tedariki, personel yetersizliği ve altyapı eksiklikleri hizmetin etkinliğini sınırlayabiliyor.

Uzmanlar, sigorta kapsamının genişletilmesinin tek başına yeterli olmadığını, buna paralel olarak sağlık altyapısının da güçlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Ayrıca kırsal kesimde yaşayan kadınlar için ulaşım maliyetleri gibi “sigorta dışı” giderlerin hala sağlık hizmetine erişimde engel teşkil ettiği ifade ediliyor.