Otonom sürüş (kendi kendine giden araç) kaza yaparsa suçlu kim, sigorta öder mi?

Otonom sürüş teknolojisi, sensörler, kameralar, yapay zeka ve makine öğrenimi sayesinde araçların insan müdahalesine gerek kalmadan yol almasını sağlar. Ancak bu teknoloji beraberinde yeni hukuki ve etik sorunları da getirir: Bir otonom araç kaza yaparsa sorumlu kimdir?

Otonom araçlar kaza yaptığında sorumluluk genelde üç farklı taraf arasında değerlendirilir:

• Sürücü (araç sahibi): Eğer araç yarı otonom moddaysa ve sürücünün dikkatli olması gerekiyorsa, kazadan kısmen veya tamamen sorumlu tutulabilir.
• Üretici firma: Araç tamamen otonom modda ve herhangi bir kullanıcı hatası olmadan kaza yaptıysa, sistemsel hata veya yazılım arızası durumunda üretici sorumlu olabilir.
• Yazılım geliştirici veya sensör tedarikçisi: Araçta kullanılan sensörlerin veya yazılımın hatalı çalışması sonucu kaza meydana geldiyse, sorumluluk bu tedarikçilere de uzanabilir.

Geleneksel sigorta sistemleri genellikle araç sahibini veya sürücüyü sigortalar. Ancak otonom araç teknolojisi devreye girdiğinde, bu yapı değişmektedir. Bazı ülkelerde yeni yasa düzenlemeleriyle birlikte üretici kaynaklı hatalar için özel sigorta kapsamları oluşturulmuştur.

Türkiye’de durum: Henüz otonom araçlar için özel bir sigorta mevzuatı bulunmamaktadır. Ancak araç trafiğe kayıtlıysa, Zorunlu Trafik Sigortası kazaya neden olan aracı kapsamaya devam eder. Üretici veya yazılım hatasından kaynaklanan kazalarda ise durum, mahkeme kararlarına veya uzlaşma yoluna göre çözümlenebilir.

Uzmanlar, tamamen otonom araçların yaygınlaşmasıyla birlikte “ürün sorumluluk sigortası” kavramının önem kazanacağını öngörmektedir. Ayrıca, yapay zekâ davranışlarını izleyen ve sorumluluğu dinamik biçimde belirleyen yeni sigorta modelleri üzerinde çalışmalar sürmektedir.

Otonom araç kazalarında suçun kimde olduğu net değildir ve mevcut hukuki çerçeve hâlâ gelişmektedir. Ancak her durumda, kazanın nedenini belirleyen teknik inceleme sigorta ve yargı süreçlerinin belirleyici unsuru olacaktır.