Nöbetçi Eczaneler
Afet riski modelleyicisi Moody’s RMS Event Response, Jamaika merkezli Melissa Kasırgası nedeniyle oluşan özel piyasa sigortalı kayıplarının 3 ila 5 milyar dolar arasında olacağını öngörüyor. Tahminler, kasırganın esasen Jamaika üzerinde yarattığı yıkıcı rüzgar etkilerine dayanırken, Bahamalar, Haiti ve Turks ile Caicos Adaları gibi diğer Karayip bölgelerinin kayıplara çok az katkı sağladığı belirtiliyor.
Moody’s, sigortalı kayıplar için en iyi senaryosunu 3,5 milyar dolar olarak açıklarken, ülkenin toplam ekonomik kayıplarının 2024 yılı GSYİH’sini (yaklaşık 20 milyar dolar) aşabileceğine dikkat çekiyor. Bu tahminler, konut, ticari, endüstriyel ve otomotiv sektörlerinde yaşanan maddi hasar ile iş kesintisi kayıplarını kapsıyor. Ayrıca, altyapı sistemlerinde –yollar, enerji hatları ve iletişim ağları gibi– meydana gelen hasarların yaratacağı uzun vadeli iş duruşları ve yağış kaynaklı sel olaylarının etkileri de hesaba katılıyor.
Tahminler, devletin veya uluslararası kuruluşların sağladığı koruma programlarını kapsamıyor. Karayip Afet Riski Sigorta Fonu (CCRIF SPC), Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası (IBRD) afet tahvilleri veya Jamaika’nın ulusal afet politikaları gibi devlet programlarına ait kayıplar ayrı değerlendiriliyor. Moody’s’in tahminine dahil edilen sigortalar arasında ise hem geleneksel reasürans poliçeleri hem de sigortaya bağlı menkul kıymetler bulunuyor.
Modelleyiciye göre, Melissa Kasırgası’nın yarattığı sigortalı kayıpların başlıca nedenleri şiddetli rüzgarlar, fırtına dalgası ve yağış kaynaklı sellerdir. Sigortalı kayıpların büyük bir bölümü, oteller, tatil köyleri ve çok aileli konutlardan oluşan ticari mülklerde yoğunlaşıyor. İş kesintisi sigortası kapsamında kayda değer tazminat taleplerinin oluşması bekleniyor.
Jamaika’da sigorta penetrasyonu iş koluna göre farklılık gösteriyor. Otellerin ve büyük işletmelerin çoğu yüksek limitli poliçelere sahipken, diğer ticari sektörlerde sigorta yaptırma oranları daha düşük ve genellikle yetersiz sigorta sorunu görülüyor. Bireysel konut sigortalarında ise tablo daha zayıf; kentsel ve varlıklı bölgeler dışında tek ailelik konutların çok azı sigorta koruması altında. Bu nedenle, sigorta koruma açığı birçok hane ve işletmeyi ciddi finansal zorluklarla karşı karşıya bırakıyor.
Moody’s verilerine göre Melissa Kasırgası, 28 Ekim’de Jamaika’nın St. Elizabeth Parish bölgesinde Kategori 5, Küba’da ise Kategori 3 seviyelerinde karaya çıktı. Fırtına, ertesi gün Bahamalar üzerinden geçerek gücünü Kategori 1-2 seviyesine düşürdü. Melissa, 2025 sezonunda oluşan on üçüncü adlandırılmış fırtına ve dördüncü büyük kasırga olurken, Jamaika için 1851’den bu yana karaya ulaşan ilk Kategori 5 kasırga olma özelliğini taşıyor.
Moody’s Kuzey Atlantik Kasırga Modelleri Direktörü Jeff Waters, Melissa Kasırgası’nı “Jamaika için nesiller boyu hatırlanacak bir felaket” olarak nitelendirdi. Waters, başkent Kingston’un büyük oranda rüzgarlardan korunduğunu ancak birçok kasaba ve kıyı bölgesinin felaket boyutunda rüzgâr ve sel etkilerine maruz kaldığını belirtti. Ayrıca adanın bir ada ülkesi olması nedeniyle tedarik zinciri sorunlarının onarım sürecini aylar, hatta yıllar sürecek şekilde uzatabileceğini vurguladı.
Moody’s Modelleme ve Analitik Genel Müdürü Raj Vojjala ise saha araştırmalarının, sigortalı binalar ile sigortasız yapı stokları arasında belirgin farklar ortaya koyduğunu ifade etti. Sigortalı yapıların genellikle betonarme veya güçlendirilmiş tuğla ile inşa edildiğini ve bu nedenle daha dayanıklı olduğunu belirten Vojjala, sigortasız binaların düşük inşaat kalitesi ve zayıf rüzgâr yönetmelikleri nedeniyle ağır hasar aldığını vurguladı.
Kayıp tahminleri, Moody’s’in RMS Kuzey Atlantik Kasırga Modeli ve 2025 Karayipler Kasırga Endüstri Maruziyet Veritabanı verilerine dayanıyor. Diğer bağımsız tahmin kuruluşları da benzer sonuçlar elde etti. Karen Clark & Company (KCC), Melissa’nın Jamaika ve Küba’da neden olduğu özel sigortalı kayıpları 2,4 milyar dolar olarak tahmin ederken, Cotality toplam zararları 1 ila 2,5 milyar dolar arasında öngörüyor. Verisk, Jamaika’daki sigortalı kayıpları 2,2–4,2 milyar dolar arasında tahmin ediyor. AccuWeather tahminlerine göre ise toplam ekonomik hasar 48–52 milyar dolar düzeyinde olabilir.
Reasürans ve sigorta brokeri Aon, ekonomik ve sigortalı kayıpların “tek haneli milyar dolar” düzeylerinde kalabileceğini ancak gelecekte yapılacak değerlendirmelerin bu rakamı yükseltebileceğini belirtti. Öte yandan Jamaika Hükümeti, Karayip Afet Riski Sigorta Fonu (CCRIF SPC) kapsamında 70,8 milyon dolar (yaklaşık 11,4 milyar Jamaika doları) tutarında rekor bir ödeme almaya hazırlanıyor.
