Deniz sigortacılığı nasıl ortaya çıktı?

Deniz sigortacılığı, insanlığın deniz ticaretiyle uğraşmaya başladığı dönemlerde ortaya çıkan en eski sigorta türlerinden biridir. Tarihsel olarak M.Ö. 3000’li yıllarda Mezopotamya ve Çin’de ticaret yapan denizciler, mallarını ve gemilerini güvence altına almak için çeşitli dayanışma yöntemleri geliştirmişlerdir.

Deniz ticaretinin riskli yapısı, gemilerin fırtınalar, korsan saldırıları veya batma gibi nedenlerle zarar görme olasılığını artırmıştır. Bu durum, malların güvence altına alınması ihtiyacını doğurmuştur. Antik Yunan ve Roma İmparatorluğu döneminde, deniz tüccarları arasında ‘deniz borcu’ veya ‘deniz ödüncü’ olarak bilinen sistemler kullanılmıştır. Bu uygulamada, bir tüccar deniz yolculuğu öncesi borç alır, gemi yükü zarar görmeden limana ulaşırsa borcunu faiziyle geri öderdi. Ancak gemi batarsa borç silinirdi. Bu sistem, modern deniz sigortasının ilk örnekleri arasında kabul edilir.

14. yüzyılın ortalarına gelindiğinde, özellikle İtalya’nın Cenova ve Venedik şehirlerinde, deniz ticaretinin gelişmesiyle sigorta sözleşmeleri yazılı hale gelmiştir. Bu sözleşmelerde gemilerin rotaları, taşınan malların değeri ve sigorta bedelleri belirtilmiştir. Bu dönem, deniz sigortasının resmi bir hukuk sistemine kavuştuğu dönem olarak tarih sayfalarına geçmiştir.

17. yüzyılda Londra’da kurulan ünlü Lloyd’s Coffee House, modern deniz sigortacılığının merkezi olmuştur. Burada denizciler ve ticaret erbabı bir araya gelip gemilerini, mallarını sigortalatma konusunda anlaşmalar yapmışlardır. Bu ortam, günümüzün Lloyd’s of London sigorta kuruluşuna temel teşkil etmiştir.

Gelişen teknoloji, küresel ticaret ağlarının büyümesiyle birlikte deniz sigortası da yeni risk alanlarını kapsayacak şekilde genişlemiştir. Bugün deniz sigortası; gemi sigortası, yük sigortası, sorumluluk sigortası ve deniz taşımacılığı ekipman sigortası gibi alt dallara ayrılmaktadır.

Deniz sigortacılığı, sadece ticaretin güvenli yürütülmesini sağlamakla kalmayıp aynı zamanda uluslararası deniz hukuku ve ekonomik güvenlik sistemlerinin temel taşlarından biri olmuştur. Tarihten günümüze denizcilerin emniyet duygusunu güçlendiren bu sistem, küresel ticaretin sürdürülebilirliği açısından hala büyük önem taşımaktadır.