Disleksi Nedir? Dislektik Bireylerde Gözlemlenebilir Davranışsal Özellikler

“Disleksili olmanın ne demek olduğunu asla anlayamayacaksınız. Bu alanda ne kadar uzun süredir çalışıyor olursanız olun, isterseniz çocuklarınız ...

“Disleksili olmanın ne demek olduğunu asla anlayamayacaksınız. Bu alanda ne kadar uzun süredir çalışıyor olursanız olun, isterseniz çocuklarınız da disleksili olsun, tüm çocukluğunuz boyunca aşağılanmanın ve hemen hemen her gün size hiçbir şeyde başarılı olamayacağınızın öğretilmesinin nasıl bir duygu olduğunu asla anlayamayacaksınız.”

Jackie Stewart

“Uçan İskoçyalı” lakaplı Formula 1 pilotu

Disleksinin yıllardır süregelen araştırmalara rağmen her disiplin tarafından kabul edilen kesin ve tartışmasız bir tanımı yoktur. Psikolog Andrew Ellis disleksinin kesinlikle bir okuma bozukluğu olmadığını söylemiştir. Beynin okumak için evrilmediğini gösteren araştırmalar düşünüldüğünde disleksiyi sadece “okuma bozukluğu” olarak tanımlamak oldukça eksik kalır kanımca da.

Nörobiyolojik araştırmalar dislektik çocuklarda okuma için gerekli bilişsel, algısal ya da motor süreçlerin beyinde farklı gerçekleştiğini gösterir.

Disleksili çocuklar; göz ve kulak gibi motor işlev gerektiren bir görevin bileşenlerini eksiksiz, seri ve hızlı bir şekilde birleştirmeleri gerektiğinde oldukça zorlanırlar. Disleksili bireylerin birçoğunun beyninde hızla sunulmuş iki görsel tek bir uyarılma gibi gözükür çünkü kişi bu görsel bilgiyi yeterince çabuk işleyemez. Aynı spektrum içinde yer alan bireyler farklı özelliklere sahip olabilirler. Bazı çocukları dikkat, bellek gibi yürütücü süreçlerden okuma problemi yaşar. Bazı çocuklarda dikkat ve okuma ile birlikte giden problemler ya da zamanlama ile alakalı sorunlar vardır. Akademik anlamda yaşanan güçlükler ortak olsa da bunların çeşit ya da düzeyi her bireyde farklı olabilir. Akademik olarak güçlük yaşayan her çocuk disleksi tanısı almaz. Zekâ geriliği, göz ya da kulak ile ilgili rahatsızlıklar, nörolojik bozukluklar, öğrenme için uygun bir çevrenin olmaması ya da dilsel faktörler mutlaka değerlendirilmelidir.

Disleksi bireyler normal veya normalüstü zekâya sahiptir ve genellikle çocukların okula başlamasıyla birlikte daha belirgin hale gelir.

Dislektik Bireylerde Gözlemlenebilir Davranışsal Özellikler

  • Ses Birim Farkındalığı – Fonolojik eksiklikleri olan çocuklar harf ve ses ilişkisini kelime, hece, kafiye düzeyinde anlama, kullanma ve yorumlamada zorluk yaşarlar. Ses birim farkındalığı ölçekleri bu çocukları anaokulunda ya da birinci sınıfta tespit etmeyi sağlar. Ses farkındalığı becerileri sözcüklerin aynı ya da farklı olup olmadığının ayırt edilmesi, heceleri birleştirme ya da ayırma, kafiyeyi tanıma, sözcükten ses çıkarma, ses ekleme, ilk sesi, son sesi tanıma gibi özellikleri kapsar.

  • Adlandırma Hızı ( Otomatizasyon) – Beyin uzmanlaştığı bölgede otomatik bir hız yakalar. Akıcılık sorunları yaşayan çocuklar çoğu zaman küçük yaştan itibaren adlandırma hızı eksikleri sergiler. Mesela renkleri ya da basit görselleri isimlendirmede yavaştırlar. Bu çocuklar erken dönemde sürekli göz ardı edilir çünkü isimlendirmeleri yavaşta olsa yeterlidir. Otomatik hızlı isimlendirme testlerinde daha uzun süreye ihtiyaç duyan çocuklar sözcükleri okurken akıcı ve doğru okumada güçlük yaşarlar.

  • Ortografik Farkındalik – Kelimelerin ses dizimi ile ilgili farkındalıktır. Kelimelerin doğru ya da yanlış yazıldığını fark etme, doğru ve hızlı yazma

  • Morfolojik Farkındalık – Kelimelerin içindeki yapı birimlerini fark etme becerisidir. Örneğin; “çiçekler” kelimesindeki “-ler” çoğul ekinin bilinmesi. Ayrıca kelimenin anlamını, doğru yazılmasını ve doğru telaffuzunu sağlayan beceridir.

  • İşleyen Bellek – Okuma ve yazma ile ilgili görevlerde sözle bilginin işler bellekte kodlanması, saklanması ve gerektiğinde kullanılması gerekir. İşler bellek ile ilgili yapılan testlerde dislektik çocuklar sözel bilgiye dayalı görevlerde ve kısa süreli bellekte zorlanırlar.

  • Kelime Dağarcığı – Dislektik çocuklarda karşılaşılan durumlardan biri kelime dağarcığının yetersiz olmasıdır. Okuma-yazma becerilerinin edinilmesinde kelime dağarcığının fazla olması olumlu etki yaratır.

Bu veriler dikkate alındığında okul öncesi dönemde gözlenen bazı belirtiler disleksi işareti olabilir.

  • Konuşma gelişiminin gecikmesi

  • Bebeksi ya da yaşının gerisinde konuşma

  • Basit görsel ya da sembolleri, kavramları isimlendirmede zorluk ya da yavaşlık

  • Ses farkındalığı becerilerinde zorlanma

  • Birbirini takip eden uzun yönergeleri takip etmekte zorlanma

Ebeveynlerin/Öğretmenlerin okuma güçlüğü yaşayan çocukları erken ve yoğun bir müdahale programına yönlendirmeleri oldukça önemlidir. Bu yönlendirme, zorlanmanın ilk işaretinden itibaren olmalı ve zorlanan çocuklar için kapsamlı bir destek eğitim programı uygulanmalıdır. Geç kalınan durumlarda çocukların anne ve babalarının baskıcı tutumları, öğretmenlerinin eleştirisi, arkadaşlarının alayına maruz kalması sonucunda içine kapanma, kaygı, özgüven eksikliği, davranış problemleri ile karşılaşılabilir. Tarih boyunca başarılı dislektik bireyler her zaman olmuştur; Tom Cruise, Thomas Edison, Leonardo Da Vinci, …

Dolayısıyla dislektik çocukların var olan potansiyeli en verimli şekilde kullanması eğer bir yeteneği varsa bu yönde eğitilebilmesi için erken tanı önemlidir.

07 Ağu 2021 - 18:54 - Sağlık



göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Sigorta Haber Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Sigorta Haber hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Sigorta Haber editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Sigorta Haber değil haberi geçen ajanstır.


Reklam

Sigorta Haber, İstanbul ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (530) 495 00 84
Reklam bilgi


Anket Sizce 2021 Yılının En İyi Sigorta Şirketi Hangisi?